Gedeelde Grond - Landschapspark Vlaamse Ardennen

Hoe gedeelde landbouwmachines klimaatrobuuste bodems mogelijk maken

Meer weten over dit project? Check deze video.

Circulair gebruik en niet-kerende bodembewerking introduceren in de landbouw doet het Landschapspark Vlaamse Ardennen met het project Gedeelde Grond dat een deelsysteem opzette voor niet-gangbare landbouwmachines. Landbouwers wordt niet alleen een kader aangeboden waarin ze deze machines kunnen delen, ze krijgen tegelijkertijd ook toegang tot bodemvriendelijkere technieken.

Welke slimme actie nam je om klimaatactie te stimuleren?

Met Gedeelde Grond zet het Landschapspark Vlaamse Ardennen een deelsysteem op voor niet-gangbare landbouwmachines. Het doel? Landbouwers toegang geven tot werktuigen waarmee ze hun bodem minder intensief kunnen bewerken, zonder dat elke landbouwer afzonderlijk moet investeren in dure machines.

Dat is belangrijk, want intensief ploegen met klassieke werktuigen tast de bodemkwaliteit aan en kan erosie versterken. Niet-kerende bodembewerking biedt een alternatief: minder verstoring van de bodem, meer kans op koolstofopslag, betere waterhuishouding en klimaatrobuustere landbouw.

Gedeelde Grond stimuleert dus twee gedragsveranderingen tegelijk: landbouwers helpen overschakelen naar bodemvriendelijkere technieken én gedeeld gebruik van materiaal normaliseren in een sector waar individueel bezit vaak nog de standaard is.

Hoe deed je dat?

Het project werd uitgewerkt naar aanleiding van de projectoproep Gedeeld Gebruik van Vlaanderen Circulair, in samenwerking met het Center for Sustainable Entrepreneurship (CenSE) van Odisee Hogeschool.

De aanpak bestaat uit drie onderdelen:

Een concreet aanbod creëren
In overleg met regionale landbouwvertegenwoordigers werd een eerste deelmachine aangekocht. Rond die machine werd een operationeel kader gebouwd: reservatie via een app, afspraken rond gebruik, onderhoud, verzekering, logistiek en feedback.
Landbouwers informeren en betrekken
Eind januari en begin februari 2026 werden acht infosessies georganiseerd in de acht steden en gemeenten van het Landschapspark Vlaamse Ardennen. Daar maakten landbouwers kennis met het systeem, de machine en de bredere visie achter niet-kerende bodembewerking.
Leren via gebruik en uitwisseling
De eerste gebruikers konden de machine op hun eigen percelen testen. Ze wisselden ervaringen uit, gaven feedback en leerden niet alleen het materiaal, maar ook elkaar beter kennen. Zo groeit het deelsysteem niet enkel als logistieke oplossing, maar ook als lerend netwerk.
Gedragsmatig werkt Gedeelde Grond vooral via ability en sociale bewijskracht: landbouwers krijgen toegang tot machines die ze anders niet zouden kopen, én zien collega’s in hun regio ermee aan de slag gaan.

Welke drempels moest je overwinnen bij je doelpubliek?

De overstap naar niet-kerende bodembewerking is voor veel landbouwers geen kleine stap. Ze vraagt technische kennis, vertrouwen in nieuwe werkwijzen en toegang tot geschikt materiaal.

Daarbovenop is gedeeld gebruik in de landbouw niet vanzelfsprekend. Het huidige investeringskader en de bestaande praktijk zijn vaak gericht op individueel bezit. Machines delen roept praktische vragen op: wie gebruikt ze wanneer? Wie is verantwoordelijk voor onderhoud? Wat bij schade? Hoe organiseer je logistiek?

Gedeelde Grond neemt die drempels weg door niet alleen een machine aan te bieden, maar ook het volledige gebruikskader eromheen te organiseren. De app, de afspraken, de begeleiding en de infosessies maken het systeem concreet, betrouwbaar en toegankelijk.

Belangrijk is ook dat de communicatie via de sector zelf loopt. Door samen te werken met landbouwvertegenwoordigers en pioniers uit de regio ontstaat meer vertrouwen dan wanneer de boodschap enkel van buitenaf zou komen.

Wat is het resultaat?

De eerste resultaten zijn veelbelovend.

In november 2025 werd het project goedgekeurd en kreeg het 100.000 euro subsidie.
Eind 2025 werd de eerste deelmachine aangekocht.
Begin 2026 namen 160 landbouwers deel aan acht infosessies, ongeveer een derde van alle landbouwers binnen de perimeter van het landschapspark.
Op 22 maart 2026 werd de machine voor het eerst gebruikt.
Intussen hebben tien traditionele landbouwbedrijven, allemaal groter dan het regionale gemiddelde, de deelmachine ingezet op hun percelen.
Op basis van de eerste positieve feedback werd beslist om binnen het project nog twee extra machines aan te kopen.

De grote opkomst en de eerste gebruikservaringen vormden bovendien de basis voor een bijkomend subsidiedossier om het aanbod uit te breiden en ook in andere Vlaamse regio’s demonstraties te organiseren.

Gedeelde Grond staat dus nog aan het begin, maar toont nu al dat gedeeld materiaalgebruik landbouwers kan helpen om duurzamere technieken effectief uit te proberen.

Lees Onder de Video wat de Jury vond van de genomineerde!

Meer weten over dit project? Check deze video.

Wat vond de jury?

De jury ziet in Gedeelde Grond een interessante en relevante systeeminterventie voor de landbouwsector.

Het project introduceert delen in een professionele en industriële context, waar gedeeld gebruik minder vanzelfsprekend is dan in de privésfeer.
De combinatie van een concreet deelsysteem met infosessies en uitwisseling tussen landbouwers is sterk.
Het project speelt in op een belangrijke hefboom: landbouwers toegang geven tot materiaal dat nodig is voor bodemvriendelijkere praktijken.
De sectorfocus is interessant, omdat duurzame landbouw vaak blijft hangen in ambitie terwijl praktische instrumenten ontbreken.
Tegelijk ziet de jury nog ruimte om het project sterker gedragsmatig te ontwerpen. Vandaag draait het vooral om een nieuw aanbod en een succesvol infomoment; extra slimme interventies kunnen helpen om gebruik en herhaling verder te versnellen.

Drie jurytips die GEDEELDE GROND nog sterker kunnen maken

Maak de voordelen van gedeeld gebruik concreet en zichtbaar

Het deelsysteem is inhoudelijk sterk, maar landbouwers willen snel weten: wat levert dit mij op? Maak daarom de voordelen tastbaarder in euro’s, tijd, bodemkwaliteit en risicoverlaging.

Denk aan een eenvoudige rekentool, gebruikerscases per bedrijfstype, of een overzicht zoals “wat kost individueel bezit versus gedeeld gebruik?”. Zo wordt delen niet alleen ecologisch interessant, maar ook economisch logisch.

🔎 Voorbeeld: De Amerikaanse SARE-toolkit rond equipment sharing helpt landbouwers nadenken over kosten, afspraken en modellen voor gedeeld machinegebruik. Ze vertrekt expliciet vanuit de praktische vraag: hoe maak je delen werkbaar voor landbouwers?

Versterk vertrouwen met duidelijke gebruiksafspraken en peer learning

Gedeeld machinegebruik vraagt vertrouwen. Niet alleen in het materiaal, maar ook in de collega’s die het gebruiken. Maak afspraken rond onderhoud, schade, planning en verantwoordelijkheid heel zichtbaar en eenvoudig.

Koppel dat aan peer learning: laat eerste gebruikers hun ervaring delen tijdens demonstraties, korte video’s of veldmomenten. Landbouwers geloven vooral andere landbouwers.

🔎Voorbeeld: Het Europese FarmDemo-netwerk toont hoe demonstraties op landbouwbedrijven en uitwisseling tussen collega’s een krachtige motor zijn voor de adoptie van nieuwe praktijken. Landbouwers leren vooral van landbouwers die een innovatie zelf al toepassen.

Maak experimenteren risicoloos

De stap van interesse naar effectief gebruik blijft groot. Verlaag die drempel door landbouwers de kans te geven om de machine eerst vrijblijvend uit te proberen, bijvoorbeeld via demonstratiedagen, een gratis eerste gebruiksbeurt of begeleiding op het veld.

Nieuwe praktijken worden veel sneller geadopteerd wanneer mensen ze eerst kunnen testen zonder grote investering of risico. Zo verschuift de vraag van “zou dit werken?” naar “ik heb gezien dat dit werkt”.

🔎 Voorbeeld: De Franse CUMA-coöperaties laten landbouwers machines eerst gezamenlijk gebruiken en uitproberen zonder individuele investering. Dat verlaagt het financiële risico aanzienlijk en maakt het gemakkelijker om nieuwe technieken uit te testen voordat men zich engageert.