Vlaams Kampioenschap Tegelwippen - Breekijzer
Hoe Vlaanderen tegels wipt en ontharding normaal maakt
Samen maken we het verschil, dat is het uitgangspunt van het Vlaams Kampioenschap Tegelwippen waarmee Breekijzer van ontharden een publieke en positieve actie wil maken. Particulieren, bedrijven, overheden en andere organisaties nemen het niet alleen tegen elkaar op, ze maken vooral samen plaats voor natuur in Vlaanderen. Goed voor maar liefst 7 miljoen gewipte tegels, en de teller blijft lopen.
Welke slimme actie nam je om klimaatactie te stimuleren?
Met het Vlaams Kampioenschap Tegelwippen maakt Breekijzer van ontharden een publieke, positieve en aanstekelijke actie. Het principe is eenvoudig: haal tegels, klinkers, asfalt of andere verharding weg en vervang ze door groen.
Wat op het eerste gezicht een ludieke wedstrijd lijkt, is eigenlijk een citizen empowerment-campagne rond klimaatadaptatie. Minder verharding betekent minder hitte, minder wateroverlast, meer infiltratie, meer biodiversiteit en een gezondere en aangenamere leefomgeving.
Het project wil mensen anders naar hun omgeving laten kijken. Verharding is niet voor altijd. Een lelijke grijze ruimte kan morgen een bruisend groen plekje worden. Door duizenden kleine en grote acties samen te brengen, toont het VK Tegelwippen hoeveel verschil burgers, scholen, verenigingen, bedrijven en gemeenten samen kunnen maken.
Hoe deed je dat?
Het VK Tegelwippen is bewust opgezet als een laagdrempelige platformcampagne. Breekijzer biedt het kader, de communicatie, de website, de tegelteller en de wedstrijdformule. Gemeenten, lokale verenigingen, scholen, bedrijven en burgers geven daar lokaal hun eigen invulling aan.
De campagne werkt via meerdere slimme hefbomen:
- Een concreet gedrag: tegel eruit, groen erin.
- Een ludiek wedstrijdframe: gemeenten nemen het tegen elkaar op, wat aandacht en mediawaarde creëert.
- Een positieve toon: tegelwippen is goed, leuk en belangrijk.
- Sociale bewijskracht: inzendingen, foto’s en lokale acties tonen dat anderen al bezig zijn.
- Lokale activering: gemeenten en verenigingen gebruiken de campagne als kapstok voor eigen acties.
- Ambassadeurschap: bekende gezichten zoals Bartel Van Riet en Tine Embrechts hielpen het thema breed en toegankelijk maken.
- Verbinding en eigenaarschap: samen tegels wippen maakt de actie sociaal. Mensen helpen elkaar, zien meteen resultaat en voelen zich achteraf sterker betrokken bij de plek die ze zelf hebben veranderd. Zo werd in Pajottegem het eerste wereldrecord tegelwippen georganiseerd, waarbij 112 deelnemers een uur lang de speelplaats van een voormalige school onthardden.
De campagne zet tegelwippers ook in de spotlights. Zo worden mensen die een kleine actie ondernemen zichtbaar als trotse ambassadeurs, en inspireren ze anderen om hun eigen omgeving groener, gezonder en mooier te maken.
Welke drempels moest je overwinnen bij je doelpubliek?
Ontharden klinkt voor veel mensen technisch, zwaar of iets voor de overheid. Tegels en verharding worden vaak gezien als normaal, netjes en onderhoudsvriendelijk. Het VK Tegelwippen verlaagt die drempel door het gedrag klein, leuk en concreet te maken. Je hoeft geen volledige tuin te heraanleggen. Een paar tegels wippen telt ook. Door elke actie mee te nemen in de gezamenlijke score, wordt zelfs een kleine ingreep betekenisvol.
Een tweede drempel is praktische onzekerheid: wat doe je met de uitgebroken tegels? Wat plant je in de plaats? Heb je materiaal nodig? De campagne bundelt informatie en deelt inspirerende voorbeelden. Lokale gemeenten spelen daarop in met eigen acties, ondersteuning of praktische tools.
Een derde drempel is motivatie. Eén tegel lijkt weinig verschil te maken. De campagne keert dat om door alle acties zichtbaar op te tellen. Zo ontstaat het gevoel: ik doe iets kleins, maar samen doen we iets groots.
Dat samen doen is belangrijk: het werkt empowerend. Tegelwippers ervaren dat ze niet hoeven te wachten op grote plannen of beleidskeuzes om hun omgeving klimaatrobuuster te maken. Ze kunnen zelf beginnen, samen met anderen, en dat creëert trots en eigenaarschap.
Wat is het resultaat?
De resultaten zijn indrukwekkend. Op enkele jaren tijd groeide tegelwippen uit tot een bekend begrip in Vlaanderen. Volgens de indiening verzamelde de campagne meer dan 4.500 inzendingen van burgers, overheden en lokale verenigingen. Samen waren die goed voor bijna 7 miljoen gewipte tegels.
Meer dan 200 Vlaamse gemeenten namen al minstens één keer deel. Inzendingen kwamen uit bijna heel Vlaanderen, ook uit gemeenten die zelf niet officieel deelnamen.
Het brede bereik vertaalt zich ook cultureel. “Tegelwippen” dook op in televisieprogramma’s, kruiswoordraadsels, parlementaire vragen en lokale media. Volgens de indiening toont onderzoek van de VMM dat het VK Tegelwippen de bekendste adaptatiecampagne in Vlaanderen is, met ongeveer één op drie Vlamingen die de campagne kent.
De impact zit dus niet alleen in vierkante meters ontharding, maar ook in normverschuiving: verharding wordt bevraagbaar, ontharding wordt bespreekbaar, en vergroening wordt iets waar iedereen aan kan meedoen.
Lees Onder de Video wat de Jury vond van de genomineerde!
Meer weten over dit project? Check deze video.
Wat vond de jury?
De jury ziet in het Vlaams Kampioenschap Tegelwippen een sterke en herkenbare klimaatactie.
- Het project vraagt een heel concreet gewenst gedrag: tegels verwijderen en vervangen door groen.
- De campagne is een belangrijke hefboom om anders met verharding om te gaan.
- De resultaten zijn indrukwekkend, zowel in aantal inzendingen als in bekendheid.
- De positieve, ludieke toon maakt ontharding toegankelijk voor een breed publiek.
- Tegelijk blijft het een aandachtspunt dat tegelwippen vaak een eenmalige actie is. Je kan een tegel maar één keer wippen.
- De wedstrijdvorm werkt goed als aandachtstrekker, maar mag niet in de weg staan van het echte gewenste gedrag: duurzame ontharding en blijvende vergroening.
Drie jurytips die het VLAAMS KAMPIOENSCHAP TEGELWIPPEN nog sterker kunnen maken
1. Laat vergroening belangrijker worden dan de wedstrijd
De wedstrijd is een sterke aandachttrekker, maar de echte impact zit in wat er na het wippen gebeurt. Verleg de communicatie nog meer van “wie wint?” naar “wat groeit er terug?”.
Toon niet alleen aantallen tegels, maar ook nieuwe geveltuinen, schaduwplekken, regenborders, bijenplanten en mini-oases. Zo wordt tegelwippen minder een eenmalige prestatie en meer een startpunt voor blijvende vergroening.
🔎 Voorbeeld: Green Cities Europe ondersteunt steden en burgers om niet alleen te ontharden, maar ook kwalitatief te vergroenen met bomen, gevelgroen en klimaatbestendige beplanting. De focus ligt op de voordelen van het groen dat terugkomt, niet enkel op wat wordt verwijderd.
2. Ondersteun deelnemers sterker na het wippen
Een tegel uitbreken is één ding. Weten wat je daarna best doet, is iets anders. Veel mensen hebben nood aan eenvoudige vervolgstappen: welke planten kies ik? Wat doe ik met zand of puin? Hoe voorkom ik dat mijn nieuwe stukje groen verdroogt?
Maak daarom het vervolg nog concreter met plantpakketten, stappenplannen, voorbeeldtuinen, lokale plantdagen of een eenvoudige “wat nu?”-mail na registratie.
🔎 Voorbeeld: Stichting Steenbreek ondersteunt gemeenten en inwoners met praktische gidsen, voorbeeldtuinen, plantadvies en lokale acties zodat ontharding ook effectief leidt tot duurzame vergroening.
3. Maak van tegelwippers blijvende buurtambassadeurs
De campagne zet tegelwippers al mooi in de kijker. De volgende stap is om hen ook na hun inzending te activeren als lokale voorbeelden. Denk aan straatambassadeurs, open voortuinen, “vraag het aan je buur”-momenten of lokale WhatsAppgroepen rond vergroening.
Zo ontstaat er meer sociale verspreiding: mensen doen niet alleen mee omdat er een wedstrijd loopt, maar omdat ze zien dat buren, scholen of verenigingen in hun omgeving het ook doen.
🔎Voorbeeld: Depave Paradise in Canada werkt met vrijwillige, door partners ondersteunde onthardingsprojecten waarbij gemeenschappen samen verharde plekken omvormen tot groene infrastructuur. De kracht zit niet alleen in het verwijderen van verharding, maar ook in het collectieve moment en de lokale betrokkenheid.
